یادگیری در ایران باستان چگونه بوده است؟

نزدیک به چهار هزار سال پیش، آریایی‌ها که شامل اقوام مادها، پارسی‌ها و پارتی‌ها بودند به سرزمین ایران مهاجرت کردند. مادها در غرب و پارسی‌ها در جنوب و پارتی‌ها در شرق فلات ایران ماندگار شدند و حکومت‌هایی تشکیل دادند.

مادها در حدود هفصد سال پیش از میلاد در سرزمین‌های غرب ایران چیره شدند و دولت ماد را بنیان گداشتند. در دوره‌ی مادها، کودکان و نوجوانان راه و رسم زندگانی و کار و جنگاوری را در خانه و ایل می‌آموختند.

یادگیری رسمی مخصوص روحانیان بود. روحانیان، گذشته از خواندن و نوشتن، اصول و مراسم دینی، اخترشناسی و شیوه‌های پیشگویی سرنوشت دیگران را در مراکز دینی فرا می‌گرفتند. مردم دیگر از خواندن و نوشتن بی‌بهره بودند. مادها خطی شبیه خط میخی داشتند.

آموزش و پرورش در ایران باستان این مفهوم را داشت که یک فرد می‌بایستی دانش اندوزی نماید و ادب را فراگیرد تا آن که صاحب صفات و کردار نیک گردد و بتواند برای اجتماع عضو مفیدی بشمار رود. این سنت بعدها نیز در دوره‌های اسلامی گرامی ماند و دستورات قرآن که ضمن آن مقام معلم و دانش گرامی شمرده شده بود، سرمشق مسلمانان و الهام بخش آنان قرار گرفت.

در ایران باستان عوامل اولیه تربیت عبارت بود از طبیعت و وضع جغرافیایی کشور و آرا وعقایدی که آریایی ها با خود آورده وزرتشت آن‌ها را پیراسته و اصلاح کرده بود. وقتی در ایران حکومت مقتدر و متمرکز به وجود آمد دولت نیز از عوامل موثر تربیت گردید.

در ایران باستان منظور عمده‌ی تربیت این بود که کودک را عضو مفید جامعه بار آورند. این معنا از نیایشی که می‌کردند استنباط می‌شود. در یسنا آمده است که (ای اهورامزدا به من فرزندی اعطا فرماکه ازعهده‌ی انجام وظیفه نسبت به خانه‌ی من و مملکت من برآید و پادشاه دادگر مرایاری کند.منظور از آموزش و پرورش دراین تاریخ طولانی کاملاً شبیه نبوده است بلکه تابع اوضاع سیاسی اجتماعی زمان بوده ولی به طورکلی می‌توان گفت درتمام اعصار این اهداف درصدر اهمیت بوده اند.

هدف دینی واخلاقی: ایمان. تزکیه‌ی نفس. وجدان که تحت تعالیم زرتشت و شعار پندارنیک- کردارنیک -گفتارنیک جامه‌ی عمل می‌پوشند.

هدف نیرومندی و بهداشتی. جوانمردی. راستی. پاکدلی. پاک تنی وتندرستی.

هدف جنگی: نگهداری مرزوبوم. حفظ آرامش و دفاع در برابر دشمنان

هدف اقتصادی: تهیه‌ی نان. رفاه وآسایش مردم. حفظ خانواده و توسعه ی صنعت و حرفه هایی ازقبیل کشاورزی، آبیاری، دام داری، بازرگانی و پیشه گری.

هدف سیاسی: روابط عمومی (امنیت وکشورداری). روابط خارجی (آشتی و دوستی با همسایگان).

برای زمان تحصیل و طول مدت یادگیری در ایران باستان  می‌توان سه مرحله متفاوت قایل شد که به نسبت رشد قوای جسمانی، ذهنی، روحیات و خصایص ملی، اهداف و نیازهای اجتماعی متغیر بوده است.

  • مرحله اول، یعنی یادگیری خانوادگی که طی آن مهمترین و اساسی‌ترین شالوده تربیت و آموزش ایجاد می‌شد و مادر وظیفه سنگینی به عهده داشت.
  • مرحله دوم، یادگیری عمومی بود که از ۷ سالگی آغاز و تا ۱۴ و ۱۵ سالگی ادامه می‌یافت.
  • مرحله سوم، یادگیری اختصاصی بود که با بلوغ و رشد هیجانات در فرد مصادف بود
  • در این مرحله، استعدادها شناسایی و با توجه به استعداد فرد رشته‌های تخصصی به او آموزش داده می‌شد.

[۱] فرهنگنامه کودک و نوجوان،۱۳۷۱

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

تگ های html مجاز به استفاده می باشند: <a href=""> <abbr> <acronym> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

ارسال یک پیام
fa_IRفارسی
en_USEnglish fa_IRفارسی